- Lục Tích nghẹn họng không nói được nữa. Kế có một người đứng dậy nói:
- Những lời Khổng Minh vừa nói ra, chẳng qua là cưỡng từ đoạn lý, chớ không phải là lời luận chánh yếu. Nhưng thôi, hà tất phải cãi vã làm gì. Ðể tôi hỏi Khổng Minh một câu: chẳng hay tiên sinh bình nhật chuyên nghiên cứu kinh điển gì?
- Khổng Minh xem ra là Nghiêm Tuấn liền đáp:
- Phàm nói ra mà tìm từ bài, lựa từ câu, ấy là học trò dốt, nào phải người giúp nước. Còn như ông Y Doãn cày ruộng nơi đất Sằn, ông Tử Nha câu cá nơi sông Vị, với những ông Trương Lương, Trần Bình, Cảnh Cam, Hạng Vũ đều là những người biết tế thế an bang, tùy cơ ứng biến, vậy ai biết họ đã dùng kinh điển gì? Hay là bắt chước bọn thư sinh mặt trắng, mới biết đua đòi việc bút nghiên đã khua môi uốn lưỡi, múa văn giỡn mực, vậy đâu phải là người tài.
- Nghiêm Tuấn xấu hổ làm thinh. Lại có người nói:
- Ông ưa lý luận theo thời sự mà thôi, chưa chắc là người có học cao, e bị học trò nhỏ cười.
- Khổng Minh biết người ấy là Trình Bỉnh (tự là Ðức Khu), vốn người xứ Nhữ Nam, nên nói:
- Trong Nho giáo cũng có chia ra hai hạng: quân tử nho và tiểu nhân nho. Quân tử nho là kẻ biết phò vua, giúp nước, thương dân, ưa chánh ghét tà, lo cho ngày nay mà còn phải để danh thơm cho hậu thế. Còn tiểu nhân nho là kẻ lo giàu lo nghèo, lúc xuân xanh ưa làm thơ, khi già cố xem cho hết sách viết ra để tỏ mình là người lưu loát, chớ trong lòng không được một kế. Như Dương Hùng là người có danh trong làng văn, lại hạ mình thờ Vương Mãng chẳng khỏi có ngày phải gieo đầu từ lầu cao xuống đất mà chết, đó gọi là tiểu nhân nho. Thử hỏi: dù đi ít bước làm được bài thơ, hay là một ngày làm được muôn bài cũng chẳng ít lợi g ì?
- Trình Bỉnh nghẹn lời, đối lại không được.
- Ai nấy thấy Khổng Minh đối đáp như nước chảy, mọi người đều thất sắc.
- Lúc ấy có Trương Ôn và Lạc Thống còn muốn hỏi nữa, bỗng từ ngoài có một võ tướng chạy vào, nói lớn như quát lên:
- Khổng Minh là bậc kỳ tài trong thiên hạ, các ông lại dùng miệng lưỡi vấn nạn như vậy sao gọi là giữ lễ. Nay đại binh của Tào Tháo đã đến, các ông không lo kế chống ngăn, cứ ngồi đấu khẩu với nhau như vậy ích gì?
Mọi người xem lại, mới biết người ấy là Hoàng Cái (tự là Công Phúc), vốn quê ở Linh Lăng, hiện đang làm chức Lương Quan tại Ðông Ngô.
- Trách bọn mưu sĩ xong, Hoàng Cái bảo Khổng Minh:
- Tôi thiết nghĩ: "Nhiều lời mà không có ích lợi chẳng bằng làm thinh không nói". Sao ông không lấy lời kim thạch luận bàn với Chúa tôi, lại biện bạch làm chi với mấy người ấy?
- Khổng Minh nói:
- Mấy người ấy không biết thời vụ, cứ theo vấn nạn, tôi không thể không đáp.
- Sau đó, Hoàng Cái và Lỗ Túc dắt Khổng Minh vào trong, bỗng gặp Gia Cát Cẩn.
Khổng Minh vừa thi lễ, Gia Cát Cẩn đã hỏi:
- Hiền đệ đã qua đến Giang Ðông, sao không đến thăm anh vậy?
- Khổng Minh nói:
- Em đã phò Lưu Dự Châu rồi, phải lo việc công trước, rồi sau mới đến việc tư. Nay mới đến đây, việc công chưa xong, chẳng dám nghĩ đến việc tư, xin anh miễn chấp.
- Gia Cát Cẩn nói:
- Nếu vậy, hiền đệ ra mắt Ngô Hầu, việc xong rồi đến nhà chuyện vãn cùng anh.
- Cẩn dặn rồi liền đi ra ngoài.
- Lỗ Túc lại dặn Khổng Minh:
- Những điều tôi dặn dò, mong tiên sinh chớ quên.
- Khổng Minh cũng gật đầu. Vào đến nơi, Tôn Quyền bước ra nghinh tiếp rất ân cần cung kính, lại mời Khổng Minh lên ngồi trên, còn các quan đứng hai bên hầu.
Lỗ Túc cũng đứng một bên Khổng Minh nghe luận đàm câu chuyện.
- Khổng Minh liếc nhìn sắc diện Tôn Quyền, mắt xanh râu đỏ, tướng mạo đường đường, nghĩ thầm:
- Người này phải lấy lời lẽ nói khích chớ không thể nói khéo được!
Tả hữu dâng trà nước xong, Tôn Quyền nói với Khổng Minh:
- Thường nghe Tử Kính khen tài túc hạ, nên cô muốn gặp mặt song chưa có kịp, nay được gặp ở đây, thật là điều may mắn.
- Khổng Minh nói:
- Lượng là người trí mọn, tài hèn, có đủ chi mà Tướng quân dạy thế.
- Tôn Quyền nói:
- Túc hạ giúp Lưu Dự Châu đánh với Tào Tháo nơi Tân Dã, chẳng biết binh tướng của Tào Tháo hư thực như thế nào?
- Khổng Minh đáp:
- Lưu Dự Châu binh ít tướng thiếu, vả lại Tân Dã thành nhỏ, không lương thì làm sao chống cự cho lại.
- Tôn Quyền hỏi:
- Binh Tào cộng hết ước được bao nhiêu?
- Khổng Minh đáp:
- Binh bộ, binh kỵ, và binh thủy ước chừng độ hơn trăm vạn.
- Tôn Quyền nói:
- Có phải là dối chăng?
- Khổng Minh đáp:
- Không phải tôi dối đâu. Tào Tháo từ lúc ở Duyện châu đã có sẳn quân Thanh châu hơn hai mươi vạn, khi đánh được Viên Thiệu rồi lại được thêm năm, sáu mươi vạn. Còn thêm binh mới mộ ở Trung nguyên được ba, bốn mươi vạn. Nay lại được binh Kinh châu hai, ba mươi vạn nữa. Cứ thế mà tính thì ít ra Tháo có trên 150 vạn binh. Tôi nói như vậy là nói ít đi, vì sợ làm cho tướng sĩ Giang Ðông nản lòng đó thôi.
- Lỗ Túc thấy Khổng Minh nói như vậy thất kinh, liền đứng một bên nháy nhó.
Khổng Minh giả vờ không thấy.
- Tôn Quyền lại hỏi nữa:
- Bộ hạ, chiến tướng của Tào Tháo được bao nhiêu?
- Khổng Minh nói:
- Những kẻ sĩ túc trí đa mưu với chiến tướng quen xung trận ước chừng trên vài ngàn người.
- Tôn Quyền lại hỏi:
- Nay Tào Tháo lấy được Kinh châu rồi, liệu còn mưu tính gì xa nữa không?
- Khổng Minh nói:
- Nay hắn đóng trại dài theo mé sông, sắm sửa chiến thuyền, nếu chẳng muốn lấy Giang Ðông thì đi lấy xứ nào?
- Tôn Quyền lại hỏi:
- Nếu hắn có ỵ tóm thâu Giang Ðông thì phải đánh hay không đánh, xin túc hạ quyết định giùm cho ta.
- Khổng Minh nói:
- Lượng có một lời muốn nói, nhưng sợ Tướng quân không chịu nghe mà thôi...
- Tôn Quyền nói:
- Xin cứ cho nghe lời cao kiến?
- Khổng Minh nói:
- Trước đây, thiên hạ đại loạn, lệnh tôn lấy nơi Giang Ðông, còn Lưu Dự Châu tụ chúng nơi Hán Nam để tranh thiên hạ với Tào Tháo. Nay Tào Tháo đã trừ được đại nạn, đâu đó đã bình. Mới đây lại lấy được Kinh châu oai danh rúng động, dầu ai có chí anh hùng đi nữa cũng không có đất dụng võ, nên Lưu Dự Châu mới lánh ra Hạ Khẩu. Vậy còn một Tướng quân, xin hãy nên xét lại lực lượng của mình. Nếu dùng được binh Ngô-Việt chống nhau với Trung quốc, thì phải tuyệt giao ngay. Bằng liệu thế không kham thì thôi cứ nghe theo lời các mưu sĩ mà bỏ giáp, bỏ thương quay mặt về hướng Bắc, đầu hàng phứt đi cho rồi.
- Tôn Quyền lúng túng chưa biết đáp ra sao, Khổng Minh lại nói tiếp:
- Tướng quân bề ngoài giỏi tiếng phục tùng, nhưng bên trong còn nghi kỵ, toan tính nước đôi. Việc đã cấp bách mà không dứt khoát, thì họa đến không biết ngày nào đó.
- Tôn Quyền thấy Khổng Minh biết được ý mình, thất kinh nói:
- Nếu như túc hạ nói thì sao Lưu Dự Châu không hàng Tào đi cho rồi, còn chống cự lại làm chi?
- Khổng Minh nói:
- Xưa Ðiển Hoành là một tay tráng sĩ nước Tề, vậy mà còn giữ nghĩa chẳng chịu nhục thay, huống chi nay Lưu Dự Châu là dòng vương thất, tiếng anh hùng lừng lẫy trên đời, hiền sĩ xa gần đều trông ngóng, dẫu việc không thành cũng là tại số trời, đâu bao giờ chịu nhục đầu hàng đứa giặc.
- Tôn Quyền nghe Khổng Minh nói lời ấy, bất giác sa sầm nét mặt, vùng đứng dậy bỏ đi vào. Các quan đều mỉm cười, bỏ ra về hết.
- Lỗ Túc trách Khổng Minh:
- Tiên sinh sao lại nói như vậy, may là Chúa tôi có đức khoan hồng độ lượng, không quở trách ngay trước mặt. Lời tiên sinh nói đó thiệt là khinh bạc Chúa tôi.
- Khổng Minh liền ngước mặt lên cười nói:
- Sao mà độ lượng hẹp hòi quá vậy? Tôi có kế phá Tào, tại người chẳng hỏi nên tôi không nói.
- Lỗ Túc nói:
- Nếu tiên sinh có kế hay, tôi phải vào thỉnh Chúa công ra đây đàm đạo mới xong.
- Khổng Minh nói:
- Ta coi trăm vạn quân Tào không khác gì đàn kiến. Ta chỉ ra tay một cái là chúng tan như cám!
- Lỗ Túc nghe nói thế, lập tức vào hậu đường xin bẩm Tôn Quyền.
Bấy giờ Tôn Quyền còn đang tức giận chưa nguôi, thấy Lỗ Túc đi vào liền bảo:
- Gia Cát Lượng thật bậy! Y coi thường ta quá lắm!
- Lỗ Túc nói:
- Tôi cũng trách Lượng như thế, thì y lại cười Chúa công hẹp lượng dung người, chứ kế phá Tào y vẫn có sẳn, nhưng không chịu khinh xuất mà nói ra đấy thôi. Sao Chúa công không ngỏ lời mà hỏi?
- Tôn Quyền nghe nói, hết cả giận, vui mừng lên ngay:
- Thì ra Khổng Minh vốn có kế hay, nên mới nói khích ta như thế. Vì ta nông nổi chốt lát hiểu lầm, suỵt nữa hỏng mất việc lớn.
Rồi lập tức cùng Lỗ Túc trở ra mời Khổng Minh ngồi lại đàm nghị.
- Tôn Quyền tạ lỗi rằng:
- Vừa rồi lỡ mạo phạm uy nghiêm, xin tiên sinh thứ lỗi!
- Khổng Minh nói:
- Lượng nói năng thất thố xin Tướng quân thứ cho.
- Tôn Quyền mời Khổng Minh trở vào hậu đường bày tiệc rượu thết đãi. Uống được vài tuần, Tôn Quyền liền hỏi:
- Tào Tháo bình sinh chỉ sợ có Lữ Bố, Viên Thiệu, Viên Thuật, Lưu Biểu, Lưu Dự châu với cô mà thôi. Nay mấy tay hùng lược kia đã bị diệt, chỉ còn lại Dự châu và Cô Gia. Cô Gia há lại đi hàng nó hay sao? Ý Cô Gia đã quyết, nếu chẳng có Lưu Dự Châu, thì ai mà cự nổi Tào Tháo. Ngặt vì Lưu Dự Châu mới bị thua đây, chẳng hay còn đủ sức lo nạn nầy không?
- Khổng Minh nói:
- Lưu Dự Châu tuy mới thua trận thật, nhưng Quan Vân Trường còn đang xuất lãnh hơn hai muôn binh hùng, Lưu Kỳ còn đang thống lãnh chiến thuyền ở Giang Hạ không kém một vạn người. Binh Tào tuy đông, nhưng ở xa mới đến đã quá mệt mỏi. Như mới đây, vì cố đuổi theo Lưu Dự Châu mà quân khinh kỵ một ngày một đêm phải chạy tới ba trăm dặm. Như thế, dù quân tinh tráng tới đâu cũng phải suy yếu, khác nào cây cung cứng bị giương quá sức đã oằn, đem bắn bức lụa căn cũng khó thủng. Vả lại quân miền Bắc lâu nay chuyên về đường bộ, không thiện nghệ đánh đường thủy thì cũng không đáng lo. Còn quân dân Kinh châu theo Tháo, chẳng qua vì bức bách chẳng phải thực tâm đâu. Nay nếu Tướng quân thật quyết tình đồng tâm hiệp lực với Lưu Dự Châu, ắt phá binh Tào như chơi. Khi binh Tào Tháo lui rồi. Ðông Ngô với Kinh châu chẳng những trở thành thế mạnh, lại tạo thành cái hình "Thiên hạ chia ba chân vạc"! Cái cơ thành bại chính ở lúc này. Chỉ còn đợi Tướng quân quyết định.
- Tôn Quyền mừng rỡ nói:
- Lời tiên sinh nói đó như vạch mở chông gai, ý ta đã quyết chẳng còn nghi ngờ. Ngay ngày hôm nay phải bàn việc khởi binh, chung sức diệt Tào Tháo.
- Nói rồi sai Lỗ Túc đem ý ấy truyền dụ cho khắp văn quan võ tướng hay, và đưa Khổng Minh về quán dịch nghỉ ngơi.
- Trương Chiêu nghe Tôn Quyền muốn đem binh đi đánh Tào Tháo, bàn với các mưu sĩ rằng:
- Chúa công đã trúng kế Gia Cát Lượng rồi!
- Liền dắt nhau đến ra mắt Tôn Quyền nói:
- Chúng tôi nghe Chúa công sắp hưng binh giao chiến với Tào Tháo, nên xin có mấy lời bẩm bạch: Chúa công sánh với Viên Thiệu thế nào? Viên Thiệu binh hùng tướng mạnh, thanh thế vang lừng, còn thua thay, huống chi Tào Tháo nay đem cả trăm vạn quân đánh miền Nam. Chúng ta khinh địch sao được? Nếu nghe lời Gia Cát Lượng mà hất tấp dùng binh, chẳng khác nào lấy bổi khô chữa lửa vậy!
- Tôn Quyền thấy các mưu sĩ can ngăn, chẳng nói gì. Cố Ung cũng nói:
- Lưu Bị bị Tào Tháo đánh bại, nên muốn mượn binh lực Giang Ðông ta để chống đ ỡ đấy. Chúa công lẽ nào để cho người ta lợi dụng như thế? Xin nghe lời Tử Bố là hơn.
- Tôn Quyền vẫn trầm ngâm không nói, ngần ngừ chưa quyết ra sao?
- Bạn Trương Chiêu ra khỏi, Lỗ Túc lại vào ra mắt Tôn Quyền và nói:
- Vừa rồi bọn Tử Bố lại can Chúa công đừng động binh, cố ý khuyên hàng như thế, thật là bọn bề tôi chỉ lo giữ thân xác bảo toàn vợ con, mưu kế vị kỷ đã rành rành, xin Chúa công chớ nghe họ.
- Tôn Quyền vẫn đăm đăm suy nghĩ. Lỗ Túc lại giục:
- Nếu Chúa công còn dùng dằng, ắt hư việc lớn.
Tôn Quyền nói:
- Thôi khanh hãy tạm lui ra, để ta suy tính thật kỹ càng đã.
- Lỗ Túc lui ra. Bấy giờ các quan đang tụ họp bàn tán. Các v õ tướng có những người muốn chiến, còn bọn quan văn đều muốn hàng, thành ra tranh luận ồn ào chẳng đi đến đâu cả.
- Tôn Quyền trở vào cung, nghĩ ngợi nhiều quá, ngồi đứng chẳng an, ăn ngủ không được, phờ phạc cả người mà vẫn chưa biết quyết định ra sao?
- Ngô Quốc Thái thấy vậy liền hỏi:
- Con có việc chi, coi bộ lo lắng quá vậy?
- Tôn Quyền nói:
- Nay Tào Tháo đồn binh nơi Giang Hán, có ỵ dòm ngó Giang Nam, con hỏi các quan văn võ thì kẻ khuyên hàng, người khuyên đánh, ý kiến không đồng.
- Ngô Quốc Thái hỏi:
- Vậy ý con thế nào?
- Tôn Quyền thưa:
- Ý con chưa quyết. Ðánh thì sợ binh ít đánh không lại, mà hàng thì lại e Tào Tháo chẳng dung. Vì thế còn do dự chưa quyết...
- Ngô Quốc Thái nói:
- Mấy lời dặn dò của anh con khi lâm chung, con quên rồi sao?
- Tôn Quyền nghe nhắc như rượu say mới tỉnh, như thức giấc sau cơn mơ.
- Ðó chính là:
Nhớ lời Quốc mẫu khi lâm biệt
Cho được Chu lang lập chiến công
Chú thích:
Hồi ấy, Viên Thuật ở Hoài Nam mở riêng một tiệc dành cho trẻ con các gia đình có tiếng, đặt tên là tiệc Tiểu Diên.
Lục Tích đến dự, vì ăn cắp mấy quả quít đem về cho mẹ, mà được ghi tên vào cuốn "Nhị thập tứ hiếu".
|