Truyện dã sử võ hiệp _ Ái Hoa

[AiHoa]

Cột đồng chưa xanh (tt)

Sáng hôm sau, vẫn còn đang mơ màng chợt Long Vân nghe tiếng cửa ngục mở rồi một tên lính ló đầu vào quát hỏi:
_ Phạm nhân mới đến hôm qua đâu? Ra gặp quan Đề Lao làm việc!

Chàng lồm cồm dậy ứng tiếng hầu rồi gắng gượng bước ra. Hai tên lính ngục cặp cổ dẫn chàng đi ngay. Cả phòng giam xì xào nho nhỏ. Có tiếng người chép miệng:
_ Tội nghiệp, thân học trò yếu ớt thế này chịu sao nổi!

Người khác nói:
_ Ừ, với quan Đề Lao này việc đầu tiên khi có tù mới là sai đánh liền 20 hèo dằn mặt trước để thị uy!
_ Đánh để người nhà lòi tiền ra chứ có gì lạ?
_ Ối dào, thì để nếm mùi tù ngục một tí cho quen, chứ từ trước giờ đám thư sinh mọt sách này chỉ biết ư a: "Quan quan thư cưu, tại hà chi châu … " thôi!

Người họ Phạm trầm ngâm một chút rồi lẩm bẩm:
_ Chịu đòn roi mà nếu chúng mạnh tay chút có khi mất mạng như Hy Doãn tiên sinh chứ chẳng chơi!

Mấy người khác nhao nhao hỏi:
_ Hy Doãn tiên sinh nào? Sao lại mất mạng ạ?

Người họ Phạm thủng thẳng trả lời:
_ Tiên sinh họ Ngô huý là Thì Nhậm, con quan ngự sử Lê triều Ngô Thì Sĩ, làm quan Thượng Thư thời Nguỵ Tây đấy! Khi xưa, tiên sinh là bạn học của quan Thượng Thư Đặng Trần Thường. Lúc Ngô tiên sinh theo Hoàng đế Quang Trung đánh giặc Mãn, Đặng vì không được Tây Sơn dùng nên có rủ người vào Nam theo quân Gia Định nhưng tiên sinh từ chối. Sau này vua Cảnh Thịnh bị thua, tân vương lên ngôi, các tướng lĩnh Tây Sơn bị xử lăng trì, quan văn thì phạt đòn ở Văn Miếu, trong đấy có tiên sinh. Người đứng trông nom việc xử phạt lại là Đặng Trần Thường.

Mọi người ồ lên, một người hỏi:
_ Thế thì ắt là Đặng Thượng Thư sẽ nghĩ tình bạn mà nhẹ tay cho, đúng thế không?

Người họ Phạm lắc đầu nói:
_ Khi gặp Hy Doãn tiên sinh, Đặng Thượng Thư ra vế đối cho người như sau:

“Ai công hầu, ai khanh tướng, trong trần ai ai dễ biết ai?”

Ngụ ý câu đối là nhắc lại việc xưa, lúc Đặng Thượng Thư chưa thành danh thì Ngô tiên sinh được sự trọng dụng của hoàng đế Quang Trung, quyền nghiêng thiên hạ, bây giờ thế thời thay đổi, tiên sinh như cá nằm trên thớt chịu dưới quyền sinh sát của ông ta. Cái khó của câu đối là có đến năm chữ “ai” có nghĩa khác nhau trong cùng câu!

Cả đám người nghe truyện không nén nổi sự tò mò, hối thúc ông ta kể tiếp:
_ Rồi sau đấy ông ấy đáp thế nào?
_ Tiên sinh là người rất giỏi văn tài và chính sự, há lại chịu thua câu đối thách thức của Thượng Thư Đặng. Người khẳng khái trả lời ngay:

“Thế chiến quốc, thế xuân thu, gặp thời thế thế thời phải thế!”

Câu đối lại cũng có 5 chữ “thế” có nghĩa khác nhau, thực tài tình. Nhưng cái chính là nghĩa của câu đối tỏ ý khinh thường tư cách của kẻ tiểu nhân đắc chí. Câu đối rõ ràng như một cái tát vào mặt Thượng Thư Đặng. Ông ta giận tím ruột bầm gan, bèn ngầm sai lính đánh tiên sinh 40 đòn thật mạnh đến toé thịt nát da. Thân nhân đưa tiên sinh về nhà thang thuốc nhưng vì vết thương quá nặng nên người mất. Trước khi qua đời người có gửi cho quan Đặng một bài thơ như sau:

“ Ai tai Đặng Trần Thường
Chân như yến xử đường
Vị Ương cung cố sự
Diệc nhĩ thị thu trường”

_ Bài thơ ấy nghĩa là gì thế?
_ Thì đại khái là "Thương thay Đặng Trần Thường, nay tuy quyền thế lắm đấy, nhưng khác nào như chim yến làm tổ trong cái nhà sắp cháy, rồi sẽ khốn đến nơi. Không nghĩ đến Hàn Tín giúp Hán Cao Tổ dựng nghiệp, cuối cùng bị giết ở cung Vị Ương sao. Số phận của ngươi rồi cũng sẽ như thế".
_ Thế rồi kết cục thế nào?

Người họ Phạm mỉm cười đáp:
_ Sau này hoàng thượng thất sủng, ông ta bị quan Hiệp Tổng Trấn Lê Chất bới móc ra việc ẩn giấu thuế của dân lúc trông giữ Tào binh ở Bắc Thành nên bị xử tội giảo. Lúc còn giam trong ngục, Đặng Thượng Thư nhớ lại lời tiên tri của Ngô tiên sinh nên có làm bài Hàn Vương Tôn Phú bằng quốc âm để ví mình như Hàn Tín!

Trong phòng vang lên nhiều tiếng thở phào khoái trá:
_ Đáng kiếp nhỉ, những kẻ đắc thời quyền cao chức trọng mà tâm địa hèn hạ rốt lại cũng chết thảm, còn danh thì di xú vạn niên!

Ái Hoa
(còn tiếp)